Türkiye'de diskalkuli tarama testi: NuMap sayısal beceri haritalama platformu nedir, nasıl uygulanır?

NuMap nedir ve neyi çözer?

Türkiye'de diskalkuli alanındaki temel sorunlardan biri, okul öncesi ve ilkokul çocukları için ulusal normu olan, Millî Eğitim Bakanlığı programıyla hizalı ve Türkçenin sayı sistemine uyarlanmış ölçme araçlarının azlığıdır (Mutlu, Erdem & Söylemez, 2025). 2017'deki Çoklu Süzgeç Modeli uygulaması, kâğıt-kalem testi ve proje tabanlı bir tablet aracıyla yürütülmüş; normlar yerel örneklemden türetilmek zorunda kalmıştı (Mutlu & Akgün, 2017). NuMap bu boşluğu kapatmak için geliştirilmiştir: tarama, çok kaynaklı klinik formlar, öğrenme yörüngesi ölçümleri, bireysel öğretim planı ve oyun ilerlemesi aynı öğrenci kaydında birleşir.

Platformun temel tasarım ilkesi "tek öğrenci, tek anahtar"dır: öğrencinin adı ve doğum tarihinden üretilen anonim bir anahtar, tarama oturumunu, veli-öğretmen-öğrenci formlarını, yörünge ölçümlerini, BÖP'ü ve GalakSay/SayKent oyun ilerlemesini birbirine bağlar ve hepsi Öğrenci sayfasında bir araya gelir. Giriş sonrası ilk ekran olan "Bugün", uygulayıcıya devam eden taramaları, riskli ve henüz plansız öğrencileri, bekleyen planları ve izleme zamanı gelen yörüngeleri listeler.

A1–A12 sayısal alt testleri neyi ölçer?

Bölüm A, diskalkuliye özgü ("alana özgü") sayı becerilerini ölçer; "MÖG Riski" etiketi yalnızca bu bölüm için üretilir. Madde havuzu okul öncesi (60–71 ay), 1., 2., 3. ve 4. sınıf olmak üzere beş banda göre ayarlanır; örneğin okul öncesinde sayma 1–10, sayı doğrusu 0–10 aralığındadır.

Bu alt testler, alanyazında diskalkuli için en güçlü göstergeler olarak bildirilen görevleri kapsar: subitizasyon (Landerl, Bevan & Butterworth, 2004), sembolik büyüklük karşılaştırma ve sayı doğrusu tahmini. Okul öncesi örnekleminde sembolik sayı karşılaştırma (r = .678) ve kavramsal subitizasyon (r = .643) aritmetik performansla en güçlü ilişkiyi göstermiş, algısal subitizasyon ve yaklaşık sayı ölçümleri ise risk grubunu düşük başarılıdan ayırt edememiştir (Mutlu, Erdem & Söylemez, 2025). NuMap'te A3 ve A5'in ayrı alt testler olarak yer alması bu bulguyla uyumludur.

B1–B9 bilişsel alt testleri neden var?

Diskalkuli tek faktörle açıklanamaz; çalışma belleği, dikkat ve yürütücü işlev eksiklikleri sayı becerilerini doğrudan etkiler ve müdahale planını değiştirir (Mutlu & Olkun, 2025). Bölüm B, bu "alana genel" süreçleri ölçer ve nötr dille raporlar; bu bölümde "MÖG Riski" etiketi kullanılmaz.

• Bellek: B1 İleriye Sayı Uzamı, B3 Geriye Sayı Uzamı, B4 Sayma Uzamı (60+ ay), B2 Görsel-Uzamsal Bellek.
• Yürütücü işlev: B5 Ketleme, B6 Güncelleme, B7 Bilişsel Esneklik.
• Dikkat: B8 Seçici Dikkat, B9 Sürdürülebilir Dikkat.

Uzam testleri aynı düzeyde iki başarısızlıkta durur ve sayı uzamı testleri (B1, B3, B4) uyarlanabilir yapıdadır; diğer alt testlerin çoğunda art arda üç yanlış tavan kuralı tanımlıdır. Böylece küçük çocuklar başaramayacakları maddelerle yorulmaz.

Risk bantları nasıl hesaplanır?

NuMap puanı sunucuda saklamaz; istemci, canlı norm tablolarıyla her seferinde yeniden hesaplar. Her alt test ve bölüm için öğrencinin puanı, aynı yaş bandındaki norm havuzunda hangi ampirik (sıralama temelli) yüzdelik dilime düştüğüne göre etiketlenir:

Kesme noktaları, alanyazındaki "en alt %10 = matematik öğrenme güçlüğü, %11–25 = düşük başarılı" uzlaşısını izler (Mutlu, 2019). Platform genelinde tek bir "riskli" ölçütü vardır: Bölüm A (sayı hissi) sonucunun MÖG Riski veya Düşük Başarılı bandında olması. Bugün ekranı, Öğrenci sayfası, raporlama ve BÖP köprüsü aynı fonksiyonu kullanır; böylece farklı ekranlarda çelişen risk kararları oluşmaz. Alt test güvenirlik katsayıları geliştirici tarafından ampirik olarak girilir; girilmemişse platform standart hata ve güven aralığı üretmez, yani kod psikometrik değer varsaymaz. Bu yazıda da alt testlere ilişkin güvenirlik veya geçerlik katsayısı verilmemektedir.

Nasıl uygulanır? Kimler kullanabilir?

NuMap eğitimciler, RAM uzmanları ve klinisyenler için tasarlanmıştır. Değerlendirme ve raporlama bölümleri giriş gerektirir; kullanıcı ve kurum hesapları yetki planlarına (tarama, değerlendirme, raporlama, analitik, yörüngeler, BÖP ve oyun modülleri) göre erişir. Uygulayıcı kendi öğrencilerini, kurum yöneticisi kurumun tamamını görür. Platformda sertifikalı uygulayıcı eğitim içerikleri bulunur; arayüz Türkçe ve İngilizce sunulur. Ücret veya lisans koşulları bu yazının kapsamı dışındadır; güncel erişim bilgisi için getnumap.com'a başvurulmalıdır.

1. Kayıt: Öğrencinin adı ve doğum tarihi girilir; doğum tarihi olmadan öğrenci anahtarı üretilmez ve kayıt Öğrenci sayfasına bağlanamaz. Sınıf listeleri sunucuda tutulur; toplu tarama için liste üzerinden ilerlenir.
2. Tarama oturumu: Uygulayıcı, çocuğun yaş bandına göre otomatik seçilen alt testleri bireysel olarak uygular. Yanıt doğruluğu ve süresi birlikte kaydedilir. Oturum yarım kalırsa "Bugün" ekranında devam eden tarama olarak listelenir.
3. Çok kaynaklı formlar: Veli, öğretmen ve öğrenci formları aynı öğrenci anahtarına bağlanır; Çoklu Süzgeç Modeli'ndeki öğrenci tanıma formunun işlevini kısmen üstlenir (bkz. ÇSM).
4. Rapor: Öğrenci, sınıf ve kurum düzeyinde raporlar; risk bantları renk körlüğüne duyarlı simgelerle gösterilir; Excel dışa aktarımı yapılabilir.
5. Öğrenme yörüngesi ölçümü: Riskli alanlarda çocuğun yörünge üzerindeki düzeyi belirlenir ve izleme tarihleri planlanır.
6. BÖP: Rapor ekranından veya Öğrenci sayfasından "BÖP taslağı oluştur" ile ADIM sihirbazına geçilir.

Öğrenme yörüngesi raporu nedir?

Tarama "çocuk nerede?" sorusunu yanıtlar; öğrenme yörüngesi "sıradaki adım ne?" sorusunu. NuMap, Clements ve Sarama'nın (2021) erken matematik öğrenme yörüngelerini omurga olarak kullanır: 20 yörünge ve 224 gelişimsel düzey. Örneğin "Saymadan Anlık Bilme / Sanbil" yörüngesi, "4'e kadar algısal sanbil" düzeyinden "10'a kadar kavramsal sanbil" düzeyine uzanır. A alt testlerinde zayıf çıkan alan, ilgili yörüngedeki başlangıç düzeyine otomatik önerilir; uygulayıcı düzeyi yörünge üzerindeki kısa görevlerle doğrular ve ilerlemeyi aynı görevlerle izler. Böylece rapor, sınıf düzeyine göre değil çocuğun bulunduğu basamağa göre öğretim planlamayı mümkün kılar.

ADIM / BÖP sihirbazı ne üretir?

ADIM (Altı Adımda Diskalkuli Müdahale Modeli), riskli öğrenci için Bireyselleştirilmiş Öğretim Planı (BÖP) üreten adım adım bir sihirbazdır ve getnumap.com/bop/ adresinde çalışır. Altı adım şunlardır: (1) Öğrenci Özellikleri — NuMap profili, kaygı-dil-sağlık gözlemi ve öncelikli ihtiyaçlar; (2) Hedef Kazanım — yörüngeden seçilen, gözlenebilir hedef davranış, koşul, ölçüt ve süre; (3) Gerekçeli Uyarlamalar — yöntem, içerik, materyal ve doz; (4) Uyarlanmış Ders — somut, yarı somut, soyut düzeyler ve akıcılık; (5) Değerlendirme — kısa deneme ölçümleriyle izleme ve "uyarla / sürdür / hedefi yükselt" kararı; (6) Evde Destek — günlük yaşam etkinlikleri, oyun ve çalışma yaprakları. Çıktı MEB EK-1 BEP biçimiyle uyumludur; plan sahibine özeldir ve her adım ayrı yazdırılabilir. Adımların içeriği ve kanıt temeli ADIM modeli yazısında ayrıntılı anlatılmıştır.

GalakSay, DokunSay ve SayKent ile nasıl bütünleşir?

NuMap, "Her Çocuk Matematik Öğrenebilir" ekosisteminin değerlendirme katmanıdır; müdahale katmanını kardeş araçlar oluşturur. DokunSay, algısal ve kavramsal subitizasyon ilkesine göre tasarlanmış dokunsal sayı tabletleri ve uygulamasıdır; 48–60 aylık 20 çocukla yapılan ön test–son test çalışmasında büyük etki büyüklüğü (Cohen d = 1,24) bildirilmiştir (Mutlu, Olkun & Cumhur, 2019). GalakSay uzay temalı bir sayısal beceri oyunu, SayKent ise madde bankası temelli bir kasaba uygulamasıdır; ikisinin oyun ilerlemesi NuMap'e aktarılır ve Öğrenci sayfasında görünür. ABMATO, aile temelli evde matematik desteği sağlar ve ADIM'ın 6. adımını besler. Kardeş uygulamalar tek oturum açma köprüsüyle NuMap hesabına bağlanır.

Bilimsel temeli nedir?

NuMap'in madde tasarımı üç kaynağa dayanır. Birincisi, diskalkulinin çekirdek sayı becerilerindeki eksiklikle ilişkili olduğunu gösteren bilişsel sinirbilim bulguları: subitizasyon, büyüklük karşılaştırma ve sayı doğrusu görevleri (Butterworth, Varma & Laurillard, 2011; Landerl ve ark., 2004). İkincisi, Çoklu Süzgeç Modeli'nde doğruluk, süre ve stratejiyi birlikte değerlendiren, kapsayıcı süzgeçleri grup hâlinde ve hızlı uygulayan tanılama mantığı (Mutlu & Akgün, 2017). Üçüncüsü, Türk okul öncesi örnekleminde sembolik karşılaştırma ve kavramsal subitizasyonun ayırt edici gücünü gösteren yerel kanıt (Mutlu, Erdem & Söylemez, 2025). Platform, sabit yüzdelik kesme noktaları yerine norm havuzundan türeyen ampirik dilimleri kullanır; bu, kesme ölçütleri konusundaki uzlaşmazlığa (en alt %10 mu, %25 mi, %35 mi) verilen pragmatik bir yanıttır. NuMap bir tanı aracı değildir; sonuçları RAM ve klinik değerlendirmeye taşınacak bir risk profilidir.